Từ “xây được” đến “vận hành hợp pháp”:

Đưa rủi ro lên phía trước – đưa chu kỳ phê duyệt lên phía trước – đưa nghiệm thu đạt ngay từ lần đầu lên phía trước

I. Nhà quản lý cần đọc trước: Vì sao “khác biệt tiêu chuẩn” lại dẫn đến đình chỉ thi công và xử phạt?

Khi đầu tư xây dựng nhà máy tại Việt Nam, nguyên nhân thất bại của dự án thường không nằm ở việc “thi công không tốt”, mà nằm ở chỗ chuỗi tuân thủ pháp lý bị đứt gãy ở một khâu nào đó.

Không ít doanh nghiệp vẫn áp dụng mô hình đã quen thuộc tại Trung Quốc: hoàn thành bản vẽ trước, đưa đội thi công vào công trường trước, còn thủ tục thì vừa làm vừa bổ sung. Tại Việt Nam, cách làm này rất dễ kích hoạt cơ chế đình chỉ thi công bắt buộc.

Nguyên nhân cốt lõi là do hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam (QCVN/TCVN) được ràng buộc chặt chẽ với logic phê duyệt hành chính (phòng cháy chữa cháy, môi trường, giấy phép xây dựng). Chỉ cần một mắt xích sai lệch, rủi ro sẽ dồn lại và bùng phát ở giai đoạn nghiệm thu cuối cùng, dẫn đến thi công lại, mất kiểm soát tiến độ và áp lực dòng tiền.

Dong Hui khuyến nghị doanh nghiệp coi “kilômét đầu tiên” của dự án như một chuỗi giao hàng có thể quản trị:

Phương án – soát tiêu chuẩn – phê duyệt – mua sắm – thi công – lưu trữ hồ sơ – nghiệm thu, tất cả các khâu phải được căn chỉnh đồng bộ.

II. Phân tích ba “điểm rủi ro lớn” (tần suất cao – cơ chế kích hoạt – lộ trình xử lý)

Điểm rủi ro 1: Quy chuẩn phòng cháy chữa cháy (QCVN 06) – Không sao chép trực tiếp bản vẽ Trung Quốc

Đây hiện là nguồn rủi ro hàng đầu, dễ dẫn đến chỉnh sửa lần hai, tháo dỡ – làm lại và đình chỉ thi công chờ xử lý.

1) Nhận thức sai phổ biến

• Cho rằng các phương án phân khu cháy, sơn chống cháy, hệ thống hút khói đã được phê duyệt tại Trung Quốc thì có thể áp dụng nguyên trạng tại Việt Nam.

• Bản vẽ chỉ đáp ứng yêu cầu công nghệ sản xuất và chủ đầu tư, nhưng không phù hợp với khẩu vị thẩm duyệt PCCC của Việt Nam và chuỗi chứng nhận vật liệu.

2) Cơ chế bị “chặn” (vì sao bị từ chối)

• Vật liệu quan trọng phải đi kèm báo cáo kiểm định/thử nghiệm được Việt Nam công nhận; nếu chuỗi chứng cứ không đầy đủ sẽ bị yêu cầu bổ sung hoặc thay thế.

• Logic tính toán về hút khói và thoát nạn (diện tích mở, cự ly thoát nạn, phân chia khu vực) khác với hệ thống tiêu chuẩn Trung Quốc; sai lệch sẽ bị đánh giá là “không đáp ứng”.

• Công tác thẩm duyệt hồ sơ và nghiệm thu hiện trường được ràng buộc chặt chẽ; nếu thi công trước rồi mới điều chỉnh, chi phí và thời gian sẽ bị đội lên theo cấp số nhân.

3) Lộ trình giải quyết của Dong Hui (thiết kế một lần – phê duyệt một lần)

• Thực hiện soát tuân thủ PCCC từ giai đoạn thiết kế, đối chiếu điều khoản để khóa các chỉ tiêu đỏ.

• Thiết lập danh mục vật liệu hợp quy (chuỗi chứng cứ), hoàn tất xác nhận lộ trình chứng nhận và thử nghiệm tại Việt Nam trước khi mua sắm.

• Lập kế hoạch đồng bộ gồm: chiến lược thẩm duyệt – kế hoạch thử nghiệm – các mốc hiện trường, với mục tiêu không phát sinh tháo dỡ, chỉnh sửa lần hai.

Văn bản tham chiếu: QCVN 06:2022/BXD và sửa đổi 1:2023 (Thông tư 09/2023/TT-BXD); Nghị định 136/2020/NĐ-CP và các sửa đổi (như Nghị định 50/2024/NĐ-CP).

Điểm rủi ro 2: Khảo sát địa chất và thiết kế móng – Rủi ro đất yếu và kiểm soát lún thường bị đánh giá thấp

Tại các vùng đồng bằng phía Bắc và đồng bằng châu thổ phía Nam Việt Nam, đất yếu phân bố rộng. Việc nhà xưởng “xây được” không đồng nghĩa với khả năng vận hành ổn định lâu dài.

1) Nhận thức sai phổ biến

• Độ sâu và mật độ khảo sát địa chất không đủ, dữ liệu thí nghiệm không đầy đủ, dẫn đến việc lựa chọn phương án móng dựa trên kinh nghiệm.

• Áp dụng máy móc loại cọc, đài móng, giải pháp xử lý nền của dự án trong nước, bỏ qua sự khác biệt về lún và tổ hợp tải trọng theo TCVN.

2) Cơ chế phát sinh rủi ro

• Lún đất có hiệu ứng theo thời gian, sau khi đưa vào vận hành mới dần bộc lộ, gây nứt kết cấu, biến dạng cửa, khó cân chỉnh thiết bị, ảnh hưởng ổn định dây chuyền sản xuất.

• Không kiểm tra theo tiêu chuẩn TCVN dễ dẫn đến hai thái cực: bảo thủ quá mức gây lãng phí chi phí, hoặc thiếu an toàn kết cấu gây rủi ro vận hành.

3) Lộ trình giải quyết của Dong Hui (biến rủi ro lún thành chi phí có thể kiểm soát)

• Lập nhiệm vụ khảo sát (ToR) chi tiết, tăng mật độ tại các khu vực tải trọng lớn như khu thiết bị, khu logistics, bể nước PCCC.

• Thực hiện soát xét lại phương án móng theo hệ tham số TCVN, hình thành bộ hồ sơ tính toán có thể thẩm tra và truy xuất.

• Liên động tối ưu giải pháp xử lý nền và kết cấu, lấy chi phí vòng đời làm mục tiêu, tránh bảo thủ quá mức.

Điểm rủi ro 3: Nghiệm thu hoàn thành và hồ sơ tuân thủ – “Làm trước, hợp thức sau” không tồn tại tại Việt Nam

Quy trình tuân thủ pháp lý tại Việt Nam là một chuỗi cứng, mang tính tuyến tính. Thiếu thủ tục sẽ không được “bổ sung sau”, mà sẽ bị chặn ngay tại các mốc then chốt.

1) Nhận thức sai phổ biến

• Cho rằng có thể thi công trước rồi bổ sung hồ sơ đánh giá tác động môi trường (ĐTM) hoặc giấy phép xây dựng.

• Hồ sơ quá trình không được quản lý theo đúng chuẩn lưu trữ của cơ quan nhà nước: thiếu biên bản nghiệm thu, hồ sơ ẩn, hồ sơ thí nghiệm hoặc sai định dạng.

2) Cơ chế bị đình chỉ hoặc không được cấp phép

• Khi chưa hoàn tất phê duyệt ĐTM và thiết kế PCCC, thường không thể được cấp giấy phép xây dựng; thi công trái phép dễ bị yêu cầu dừng thi công để khắc phục.

• Hồ sơ hoàn công không đầy đủ khiến việc nghiệm thu, đăng ký tài sản, thế chấp tài chính và mở rộng dự án sau này gặp khó khăn.

3) Lộ trình giải quyết của Dong Hui (quản lý “chuỗi hồ sơ” như một sản phẩm giao hàng)

• Thiết lập kế hoạch tổng thể với các mốc giấy phép bắt buộc: ĐTM – thẩm duyệt PCCC – GPXD – nghiệm thu giai đoạn, đưa vào tiến độ chính và làm điều kiện khởi công/giải ngân.

• Quản lý toàn bộ vòng đời hồ sơ, kiểm soát phiên bản và ký đóng dấu khép kín, tạo bộ hồ sơ hoàn công có thể bàn giao trực tiếp.

• Thực hiện rà soát tuân thủ trước nghiệm thu, lập danh sách kiểm tra để bổ sung thiếu sót, tránh việc nộp – trả hồ sơ nhiều lần.

Văn bản tham chiếu: Luật Bảo vệ Môi trường 2020; Nghị định 08/2022/NĐ-CP; Nghị định 15/2021/NĐ-CP.

III. Danh mục tự kiểm của doanh nghiệp: Đưa rủi ro về giai đoạn đấu thầu/phương án

Doanh nghiệp được khuyến nghị hoàn thành các câu hỏi bắt buộc sau trước khi chốt phương án, nhằm nén tối đa rủi ro không kiểm soát ở giai đoạn sau.

IV. Khuyến nghị của Dong Hui

Thông qua mô hình EPC tích hợp, đưa phê duyệt – tiêu chuẩn – chuỗi cung ứng – nghiệm thu về cùng một tuyến giao hàng.

Kết luận:

Đầu tư tại Việt Nam, an toàn và tuân thủ là “1”, hiệu quả là các số “0” đứng phía sau. Biến “ba cái bẫy” thành “ba cửa kiểm soát”, dự án mới có thể đưa vào vận hành đúng hạn, vận hành đúng phép và quyết toán đúng chuẩn.

Nếu quý khách có nhu cầu tư vấn lựa chọn địa điểm, vui lòng nhấp để liên hệ Cố vấn cao cấp Dong Hui.

Địa chỉ: Phòng 01, Tầng 03, Tòa nhà Luxury Park Views, Lô D32, Khu đô thị mới Cầu Giấy, Phường Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Điện thoại: (+84) 332 685 000 – Phó TGĐ: Trương Vĩnh Phương
Email: donghui.2016@gmail.com